Phân tích tổng hợp các nghiên cứu ứng dụng mô hình hành vi hoạch định mở rộng trong hành vi chấp nhận xe điện tại các nước đang phát triển
Email:
ctxmy@ute.udn.vn
Từ khóa:
lý thuyết hành vi hoạch đinh, xe điện, quan tâm môi trường, phân tích tổng hợp.
Tóm tắt
Lý thuyết Hành vi Hoạch định (TPB) đã được ứng dụng rộng rãi trong các nghiên cứu về hành vi, tuy nhiên các nghiên cứu về xe điện vẫn cho thấy kết quả chưa nhất quán về mức độ ảnh hưởng tương đối của các cấu trúc tiền đề đến ý định hành vi. Nghiên cứu này thực hiện phân tích tổng hợp 2 giai đoạn (TS-MASEM) nhằm đánh giá mô hình TPB mở rộng với biến Quan tâm Môi trường (EC) trong bối cảnh các nền kinh tế đang phát triển. Dữ liệu trích xuất từ 31 nghiên cứu thực nghiệm của 30 bài báo được mã hóa để đưa vào tính toán hệ số ảnh hưởng giữa 5 cấu trúc. Kết quả phân tích tổng hợp khẳng định tính nhất quán của mô hình TPB khi sử dụng trong các nghiên cứu về xe điện và EC tác động gián tiếp tích cực đến Ý định thông qua Thái độ, nhấn mạnh vai trò trung gian của thái độ trong hành vi áp dụng xe điện. Cuối cùng, định hướng chính sách thúc đẩy di chuyển bền vững tại các quốc gia như Việt Nam được đề xuất.Tài liệu tham khảo
[1]. International Energy Agency (IEA), Global EV Outlook 2024. https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024, 2024, truy cập ngày 15/01/2026.
[2]. Bloomberg New Energy Finance (BloombergNEF), Electric Vehicle Outlook 2025. Bloomberg Finance L.P., https://about.bnef.com/electric-vehicle-outlook/, 2025, truy cập ngày 15/01/2026.
[3]. United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), Glasgow Climate Pact: COP26 Outcomes, Glasgow, United Kingdom, 2021.
[4]. Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về giao thông vận tải xanh đến năm 2050, Hà Nội, https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-thong-Van-tai/Quyet-dinh-876-QD-TTg-2022-chuyen-doi-nang-luong-xanh-giam-khi-cac-bon-nganh-giao-thong-523057.aspx, 2022, truy cập ngày 15/01/2026.
[5]. International Energy Agency (IEA), Global EV Outlook 2023. https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2023, 2023, truy cập ngày 15/01/2026.
[6]. M. Mojumder , T. H. Nakib, M. Hasanuzzaman, A. Abdel-Khalik, Advancements, challenges, and prospects of cost-effective electric vehicles: A review, Alexandria Engineering Journal, 128 (2025) 437-456. https://doi.org/10.1016/j.aej.2025.05.088
[7]. Bộ Công Thương & KTĐT.Hạ tầng trạm sạc xe điện cần quy chuẩn thống nhất để phát triển. Kinh tế & Đô thị, 2024, https://kinhtedothi.vn/ha-tang-tram-sac-xe-dien-can-quy-chuan-dong-nhat-de-phat-trien, 2024, truy cập ngày 15/01/2026.
[8]. NDC-TIA. Nghiên cứu phát triển phương tiện giao thông điện tại Việt Nam. Báo cáo thuộc dự án Sáng kiến giao thông trong NDC cho các nước châu Á (NDC-TIA). GIZ, World Resources Institute (WRI), & ICCT, 2021, https://changing-transport.org/wp-content/uploads/E_mobility_Final-report_VI-2.pdf?.
[9]. D. Q. Nguyen-Phuoc, T. M. Truong, M. H. Nguyen, H.-G. Pham, Z.-C. Li, O. Oviedo-Trespalacios, What factors influence the intention to use electric motorcycles in motorcycle-dominated countries? An empirical study in Vietnam, Transport policy, 146 (2024) 193-204. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2023.11.013
[10]. S. Asadi, M. Nilashi, S. Samad, R. Abdullah, M. Mahmoud, M. H. Alkinani, E. Yadegaridehkordi, Factors impacting consumers’ intention toward adoption of electric vehicles in Malaysia, Journal of Cleaner Production, 282 (2021) 124474. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.124474
[11]. M. Ramadan, M. Othman, Psychological antecedents of electric vehicle adoption in the West Bank, Transportation Letters, (2023) 1-12. https://doi.org/10.1080/19427867.2023.2266184
[12]. S. Wang, J. Wang, J. Li, J. Wang, L. Liang, Policy implications for promoting the adoption of electric vehicles: do consumer’s knowledge, perceived risk and financial incentive policy matter?, Transportation Research Part A: Policy and Practice, 117 (2018) 58-69. https://doi.org/10.1016/j.tra.2018.08.014
[13]. N. A. Solekah, K. Ratnasari, A. P. Hirmawan, Prediction of green purchase intention for electric vehicles: a theory of planned behavior approach, Jurnal Minds: Manajemen Ide dan Inspirasi, 10 (2023) 297-320.
[14]. M. W.-L. Cheung, Meta-analysis: A structural equation modeling approach. John Wiley & Sons, Hoboken, NJ, 2015.
[15]. L. V. Hedges, I. Olkin, Statistical methods for meta-analysis. Academic press, Orlando, Florida, 1985.
[16]. P. Van Tuan, N. T. P. Thao, T. T. Le, N. T. Linh, H. M. Tuan, Factors influencing purchasing intention toward electric vehicle in Vietnam, Journal of Social Commerce, 2 (2022) 82-99. https://doi.org/10.56209/jommerce.v2i2.30.
[17]. N. G. Ninh, Resistance to change and purchase intention of electric vehicles: Empirical evidence from Vietnam, Asian Journal of Business Research, 11 (2021). https://doi.org/10.14707/ajbr.210108.
[18]. Ministry of Industry and Trade (Vietnam) (MOIT) - Vietnam Energy Outlook Report 2024: Pathways to Net-Zero (hợp tác Việt Nam - Đan Mạch) https://netzero.vn/en/download/viet-nam-energy-outlook-report-pathways-to-net-zero-2024/, 2024, truy cập ngày 15/01/2026
[2]. Bloomberg New Energy Finance (BloombergNEF), Electric Vehicle Outlook 2025. Bloomberg Finance L.P., https://about.bnef.com/electric-vehicle-outlook/, 2025, truy cập ngày 15/01/2026.
[3]. United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), Glasgow Climate Pact: COP26 Outcomes, Glasgow, United Kingdom, 2021.
[4]. Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về giao thông vận tải xanh đến năm 2050, Hà Nội, https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-thong-Van-tai/Quyet-dinh-876-QD-TTg-2022-chuyen-doi-nang-luong-xanh-giam-khi-cac-bon-nganh-giao-thong-523057.aspx, 2022, truy cập ngày 15/01/2026.
[5]. International Energy Agency (IEA), Global EV Outlook 2023. https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2023, 2023, truy cập ngày 15/01/2026.
[6]. M. Mojumder , T. H. Nakib, M. Hasanuzzaman, A. Abdel-Khalik, Advancements, challenges, and prospects of cost-effective electric vehicles: A review, Alexandria Engineering Journal, 128 (2025) 437-456. https://doi.org/10.1016/j.aej.2025.05.088
[7]. Bộ Công Thương & KTĐT.Hạ tầng trạm sạc xe điện cần quy chuẩn thống nhất để phát triển. Kinh tế & Đô thị, 2024, https://kinhtedothi.vn/ha-tang-tram-sac-xe-dien-can-quy-chuan-dong-nhat-de-phat-trien, 2024, truy cập ngày 15/01/2026.
[8]. NDC-TIA. Nghiên cứu phát triển phương tiện giao thông điện tại Việt Nam. Báo cáo thuộc dự án Sáng kiến giao thông trong NDC cho các nước châu Á (NDC-TIA). GIZ, World Resources Institute (WRI), & ICCT, 2021, https://changing-transport.org/wp-content/uploads/E_mobility_Final-report_VI-2.pdf?.
[9]. D. Q. Nguyen-Phuoc, T. M. Truong, M. H. Nguyen, H.-G. Pham, Z.-C. Li, O. Oviedo-Trespalacios, What factors influence the intention to use electric motorcycles in motorcycle-dominated countries? An empirical study in Vietnam, Transport policy, 146 (2024) 193-204. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2023.11.013
[10]. S. Asadi, M. Nilashi, S. Samad, R. Abdullah, M. Mahmoud, M. H. Alkinani, E. Yadegaridehkordi, Factors impacting consumers’ intention toward adoption of electric vehicles in Malaysia, Journal of Cleaner Production, 282 (2021) 124474. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.124474
[11]. M. Ramadan, M. Othman, Psychological antecedents of electric vehicle adoption in the West Bank, Transportation Letters, (2023) 1-12. https://doi.org/10.1080/19427867.2023.2266184
[12]. S. Wang, J. Wang, J. Li, J. Wang, L. Liang, Policy implications for promoting the adoption of electric vehicles: do consumer’s knowledge, perceived risk and financial incentive policy matter?, Transportation Research Part A: Policy and Practice, 117 (2018) 58-69. https://doi.org/10.1016/j.tra.2018.08.014
[13]. N. A. Solekah, K. Ratnasari, A. P. Hirmawan, Prediction of green purchase intention for electric vehicles: a theory of planned behavior approach, Jurnal Minds: Manajemen Ide dan Inspirasi, 10 (2023) 297-320.
[14]. M. W.-L. Cheung, Meta-analysis: A structural equation modeling approach. John Wiley & Sons, Hoboken, NJ, 2015.
[15]. L. V. Hedges, I. Olkin, Statistical methods for meta-analysis. Academic press, Orlando, Florida, 1985.
[16]. P. Van Tuan, N. T. P. Thao, T. T. Le, N. T. Linh, H. M. Tuan, Factors influencing purchasing intention toward electric vehicle in Vietnam, Journal of Social Commerce, 2 (2022) 82-99. https://doi.org/10.56209/jommerce.v2i2.30.
[17]. N. G. Ninh, Resistance to change and purchase intention of electric vehicles: Empirical evidence from Vietnam, Asian Journal of Business Research, 11 (2021). https://doi.org/10.14707/ajbr.210108.
[18]. Ministry of Industry and Trade (Vietnam) (MOIT) - Vietnam Energy Outlook Report 2024: Pathways to Net-Zero (hợp tác Việt Nam - Đan Mạch) https://netzero.vn/en/download/viet-nam-energy-outlook-report-pathways-to-net-zero-2024/, 2024, truy cập ngày 15/01/2026
Tải xuống
Chưa có dữ liệu thống kê
Nhận bài
23/09/2025
Nhận bài sửa
08/10/2025
Chấp nhận đăng
12/11/2025
Xuất bản
15/02/2026
Chuyên mục
Công trình khoa học
Kiểu trích dẫn
Cao Thị Xuân, M., & Văn Hồng, T. (1771088400). Phân tích tổng hợp các nghiên cứu ứng dụng mô hình hành vi hoạch định mở rộng trong hành vi chấp nhận xe điện tại các nước đang phát triển . Tạp Chí Khoa Học Giao Thông Vận Tải, 77(2), 196-208. https://doi.org/10.47869/tcsj.77.2.4
