Yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng xe ôm công nghệ thay thế việc đưa đón con đi học của phụ huynh
Email:
hieunm@utc.edu.vn
Từ khóa:
phương tiện thay thế, phụ huynh, học sinh, xe ôm công nghệ, chuyển đổi số, Hà Nội.
Tóm tắt
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và nhịp sống đô thị ngày càng gia tăng, áp lực cân bằng giữa công việc và nghĩa vụ chăm sóc gia đình vẫn luôn là thách thức đối với các bậc phụ huynh, đặc biệt ở các thành phố lớn như Hà Nội. Dịch vụ xe ôm công nghệ (XÔCN) ngày càng được xem xét như một lựa chọn tiềm năng nhằm giảm tải áp lực thời gian cho phụ huynh. Mặc dù nhiều nghiên cứu trước đây đã phân tích hành vi sử dụng phương tiện công nghệ trong di chuyển đô thị, việc tiếp cận XÔCN dưới góc độ là phương tiện thay thế cho vai trò đưa đón trực tiếp của phụ huynh đối với con đi học vẫn chưa được quan tâm đầy đủ. Xuất phát từ khoảng trống nghiên cứu này, bài báo tập trung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của phụ huynh trong việc sử dụng dịch vụ XÔCN như một phương tiện thay thế để đưa đón con đến trường. Kết quả cho thấy các yếu tố như chỉ số khối cơ thể của trẻ em, áp lực xã hội, khoảng cách, phạm vi của trường học và nỗi lo con bị bắt cóc hoặc xâm hại có tác động đến quyết định của phụ huynh khi xem xét XÔCN là phương tiện thay thế để đưa đón con họ tới trường.Tài liệu tham khảo
[1]. H.H.D.T. Nguyen, K.H. Tang, M.J. Dibley, Active Commuting to School Among Adolescents in Ho Chi Minh City, Vietnam: Change and Predictors in a Longitudinal Study, 2004 to 2009, American Journal of Preventive Medicine, 42 (2012) 120-128. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2011.10.006.
[2]. A. Hosseini Shoabjareh, M. Ghasri, Potential effects of parent–child joint school trips on parents’ wellbeing: A conceptual framework, Transportation Research Part A: Policy and Practice, 191 (2025) 104299. https://doi.org/10.1016/j.tra.2024.104299.
[3]. S.H. Jang, H. Hwang, J. Chung, Effects of child pick-up behavior on emergency evacuations, Nuclear Engineering and Technology, 54 (2022) 2519-2528. https://doi.org/10.1016/j.net.2022.01.035.
[4]. V.H. Dinh, V.H. Vu, A. Kojima, H. Kubota, The Effects of Picking Up Primary School Pupils on Surrounding Street’s Traffic: A Case Study in Hanoi, The Open Transportation Journal, 14 (2020). https://doi.org/10.2174/1874447802014010237.
[5]. N.C. McDonald, Children’s mode choice for the school trip: the role of distance and school location in walking to school, Transportation, 35 (2008) 23-35. https://doi.org/10.1007/s11116-007-9135-7.
[6]. M. Yap, O. Cats, Ride-hailing vs. public transport: Comparing travel time perceptions using revealed preference data from Washington DC, Travel Behaviour and Society, 41 (2025) 101069. https://doi.org/10.1016/j.tbs.2025.101069.
[7]. L. Rayle, D. Dai, N. Chan, R. Cervero, S. Shaheen, Just a better taxi? A survey-based comparison of taxis, transit, and ridesourcing services in San Francisco, Transport Policy, 45 (2016) 168-178. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2015.10.004.
[8]. I.M. Sukmayasa, J. Soza-Parra, D. Ettema, The role of parental involvement and gender on travel mode decisions to School in Bali, Indonesia, Journal of Transport Geography, 126C (2025). https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2025.104250.
[9]. S. Koppel, G.H. Baker, F. Kaviani, H. McDonald, M. Lazarus, Cruising through concerns: Australian parents’ views on teen rideshare service use, Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 112 (2025) 188-206. https://doi.org/10.1016/j.trf.2025.04.010.
[10]. E. Martin-Moraleda, S. Mandic, A. Queralt, C. Romero-Blanco, S. Aznar, Associations among Active Commuting to School and Prevalence of Obesity in Adolescents: A Systematic Review, Int. J. Environ. Res. Public Health, 19 (2022). https://doi.org/10.3390/ijerph191710852.
[11]. A. Siiba, Influence of parental attitude and perception of built environment attributes on children’s active travel to school in Ghana, Case Studies on Transport Policy, 9 (2021) 805-812. https://doi.org/10.1016/j.cstp.2021.03.017.
[12]. L. Frändberg, B. Vilhelmson, More or less travel: personal mobility trends in the Swedish population focusing gender and cohort, Journal of Transport Geography, 19 (2011) 1235-1244. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2011.06.004.
[13]. Nguyễn Minh Hiếu, Nguyễn Thanh Chương, Từ Sỹ Sùa, Yếu tố tác động đến hành vi lựa chọn phương tiện đi học của học sinh trung học phổ thông – trường hợp nghiên cứu tại thành phố Hồ Chí Minh, Tạp Chí Khoa Học Giao Thông Vận Tải, 73 (2022) 910-924. https://doi.org/10.47869/tcsj.73.9.7.
[14]. M. Du, X. Li, H. Wang, J. Yang, D. Liu, M. Kwan, Investigating the Influential Factors of Ride-Hailing Usage Frequency in the Post-Pandemic Era, Applied Sciences, 14 (2024) 10722. https://doi.org/10.3390/app142210722.
[15]. Nguyễn Minh Hiếu, Modelling school travel mode choice – the case of Hanoi, Vietnam, Tạp Chí Khoa Học Giao Thông Vận Tải, 72 (2021) 778–788. https://doi.org/10.47869/tcsj.72.7.1.
[16]. B. Ly, Evaluating the adoption of ride-hailing services in emerging markets, Research in Transportation Business & Management, 60 (2025) 101381. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2025.101381.
[17]. X. Palma, P. Chillón, F. Rodríguez-Rodríguez, Y. Barranco-Ruiz, F.J. Huertas-Delgado, Perceived parental barriers towards active commuting to school in Chilean children and adolescents of Valparaíso, International Journal of Sustainable Transportation, 14 (2020) 525-532. https://doi.org/10.1080/15568318.2019.1578840.
[18]. T.K. Ojo, Quality of public transport service: an integrative review and research agenda, Transportation Letters, 11 (2017) 1283835. https://doi.org/10.1080/19427867.2017.1283835.
[19]. G. Porter, K. Hampshire, A. Abane, E. Robson, A. Munthali, M. Mashiri, A. Tanle, Moving young lives: Mobility, immobility and inter-generational tensions in urban Africa, Geoforum, 41 (2010) 796-804. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2010.05.001.
[20]. Vũ Thị Hường, Thạch Minh Quân, Nguyễn Thanh Chương, Factors influencing parents’ choice of school bus transportation for their children in Hanoi, Tạp Chí Khoa Học Giao Thông Vận Tải, 77 (2026) 1–15. https://doi.org/10.47869/tcsj.77.1.1.
[21]. A. Bryman, D. Cramer, Quantitative Data Analysis for Social Scientists, The Canadian Journal of Sociology, 21 (1997). https://doi.org/10.2307/3341778.
[22]. R.L. Gorsuch, Factor Analysis, 2, Psychology Press, New York, 2013.
[23]. S.A.H. Shah, K. Hisashi, Users’ adoption intentions of ridesharing services in Lahore, Pakistan: An empirical examination with an extended technology acceptance model, Research in Transportation Business & Management, 60 (2025) 101335. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2025.101335.
[24]. H. Kong, J. Moody, J. Zhao, ICT’s impacts on ride-hailing use and individual travel, Transportation Research Part A: Policy and Practice, 141 (2020) 1-15. https://doi.org/10.1016/j.tra.2020.08.012.
[25]. M. Rahman, T. Affrin, T. Rahman, M.M. Rahman, S. Meherin, I. Mahmud, Understanding student preferences for informal ride-hailing services: A case study in Dhaka, Transportation Research Interdisciplinary Perspectives, 34 (2025) 101718. https://doi.org/10.1016/j.trip.2025.101718.
[26]. P. Jing, J. Wang, L. Chen, Q. Zha, Incorporating the extended theory of planned behavior in a school travel mode choice model: a case study of Shaoxing, China, Transportation Planning and Technology, 41 (2018) 119-137. https://doi.org/10.1080/03081060.2018.1407508.
[27]. Y. Yang, S. Hu, D. Liao, X. Huang, What Affects Safety Perception of Female Ride‐Hailing Passengers? An Empirical Study in China Context, Journal of Advanced Transportation, (2022) 3316535. https://doi.org/10.1155/2022/3316535.
[28]. Hà Vũ, Khoảng 70% số vụ tai nạn giao thông liên quan đến xe máy., 2025, truy cập ngày 27 tháng 02 năm 2026.
[29]. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Nghị định số 13/2023/NĐ-CP của Chính phủ: Bảo vệ dữ liệu cá nhân., 2023, truy cập ngày 27 tháng 02 năm 2026.
[30]. J. Reinhardt, A. Alam, C. Legacy, Impacts of (Autonomous) Ride-Hailing Services for Children’s Independent Mobility: A Review, Geography Compass, 20 (2026) e70061. https://doi.org/10.1111/gec3.70061.
[31]. S. Foster, K. Villanueva, L. Wood, H.E. Christian, B. Giles-Corti The impact of parents’ fear of strangers and perceptions of informal social control on children’s independent mobility, Health & Place, 26 (2014) 60–68. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2013.11.006.
[32]. D.A.N. Maswatu, D.I. Inan, R. Juita, M. Indra, The Role of Social Influence and Security Risk in Shaping Intention to Use Ride-Hailing in West Papua: A Theory of Planned Behavior Perspective, SISFOKOM, 14 (2025) 208–215. https://doi.org/10.32736/sisfokom.v14i2.2333.
[33]. D.I. Inan, A.N. Hidayanto, R. Juita, K. Andiyani, N. Hariyana, P. Tiffany, T.P.T. Pertiwi, S. Kurnia, Technology anxiety and social influence towards intention to use of ride-hailing service in Indonesia, Case Studies on Transport Policy, 10 (2022) 1591–1601. https://doi.org/10.1016/j.cstp.2022.05.017.
[34]. C. Wang, G. Wu, X. Zhou, Y. Lv, An Empirical Study of the Factors Influencing User Behavior of Fitness Software in College Students Based on UTAUT, Sustainability, 14 (2022) 9720. https://doi.org/10.3390/su14159720.
[2]. A. Hosseini Shoabjareh, M. Ghasri, Potential effects of parent–child joint school trips on parents’ wellbeing: A conceptual framework, Transportation Research Part A: Policy and Practice, 191 (2025) 104299. https://doi.org/10.1016/j.tra.2024.104299.
[3]. S.H. Jang, H. Hwang, J. Chung, Effects of child pick-up behavior on emergency evacuations, Nuclear Engineering and Technology, 54 (2022) 2519-2528. https://doi.org/10.1016/j.net.2022.01.035.
[4]. V.H. Dinh, V.H. Vu, A. Kojima, H. Kubota, The Effects of Picking Up Primary School Pupils on Surrounding Street’s Traffic: A Case Study in Hanoi, The Open Transportation Journal, 14 (2020). https://doi.org/10.2174/1874447802014010237.
[5]. N.C. McDonald, Children’s mode choice for the school trip: the role of distance and school location in walking to school, Transportation, 35 (2008) 23-35. https://doi.org/10.1007/s11116-007-9135-7.
[6]. M. Yap, O. Cats, Ride-hailing vs. public transport: Comparing travel time perceptions using revealed preference data from Washington DC, Travel Behaviour and Society, 41 (2025) 101069. https://doi.org/10.1016/j.tbs.2025.101069.
[7]. L. Rayle, D. Dai, N. Chan, R. Cervero, S. Shaheen, Just a better taxi? A survey-based comparison of taxis, transit, and ridesourcing services in San Francisco, Transport Policy, 45 (2016) 168-178. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2015.10.004.
[8]. I.M. Sukmayasa, J. Soza-Parra, D. Ettema, The role of parental involvement and gender on travel mode decisions to School in Bali, Indonesia, Journal of Transport Geography, 126C (2025). https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2025.104250.
[9]. S. Koppel, G.H. Baker, F. Kaviani, H. McDonald, M. Lazarus, Cruising through concerns: Australian parents’ views on teen rideshare service use, Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 112 (2025) 188-206. https://doi.org/10.1016/j.trf.2025.04.010.
[10]. E. Martin-Moraleda, S. Mandic, A. Queralt, C. Romero-Blanco, S. Aznar, Associations among Active Commuting to School and Prevalence of Obesity in Adolescents: A Systematic Review, Int. J. Environ. Res. Public Health, 19 (2022). https://doi.org/10.3390/ijerph191710852.
[11]. A. Siiba, Influence of parental attitude and perception of built environment attributes on children’s active travel to school in Ghana, Case Studies on Transport Policy, 9 (2021) 805-812. https://doi.org/10.1016/j.cstp.2021.03.017.
[12]. L. Frändberg, B. Vilhelmson, More or less travel: personal mobility trends in the Swedish population focusing gender and cohort, Journal of Transport Geography, 19 (2011) 1235-1244. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2011.06.004.
[13]. Nguyễn Minh Hiếu, Nguyễn Thanh Chương, Từ Sỹ Sùa, Yếu tố tác động đến hành vi lựa chọn phương tiện đi học của học sinh trung học phổ thông – trường hợp nghiên cứu tại thành phố Hồ Chí Minh, Tạp Chí Khoa Học Giao Thông Vận Tải, 73 (2022) 910-924. https://doi.org/10.47869/tcsj.73.9.7.
[14]. M. Du, X. Li, H. Wang, J. Yang, D. Liu, M. Kwan, Investigating the Influential Factors of Ride-Hailing Usage Frequency in the Post-Pandemic Era, Applied Sciences, 14 (2024) 10722. https://doi.org/10.3390/app142210722.
[15]. Nguyễn Minh Hiếu, Modelling school travel mode choice – the case of Hanoi, Vietnam, Tạp Chí Khoa Học Giao Thông Vận Tải, 72 (2021) 778–788. https://doi.org/10.47869/tcsj.72.7.1.
[16]. B. Ly, Evaluating the adoption of ride-hailing services in emerging markets, Research in Transportation Business & Management, 60 (2025) 101381. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2025.101381.
[17]. X. Palma, P. Chillón, F. Rodríguez-Rodríguez, Y. Barranco-Ruiz, F.J. Huertas-Delgado, Perceived parental barriers towards active commuting to school in Chilean children and adolescents of Valparaíso, International Journal of Sustainable Transportation, 14 (2020) 525-532. https://doi.org/10.1080/15568318.2019.1578840.
[18]. T.K. Ojo, Quality of public transport service: an integrative review and research agenda, Transportation Letters, 11 (2017) 1283835. https://doi.org/10.1080/19427867.2017.1283835.
[19]. G. Porter, K. Hampshire, A. Abane, E. Robson, A. Munthali, M. Mashiri, A. Tanle, Moving young lives: Mobility, immobility and inter-generational tensions in urban Africa, Geoforum, 41 (2010) 796-804. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2010.05.001.
[20]. Vũ Thị Hường, Thạch Minh Quân, Nguyễn Thanh Chương, Factors influencing parents’ choice of school bus transportation for their children in Hanoi, Tạp Chí Khoa Học Giao Thông Vận Tải, 77 (2026) 1–15. https://doi.org/10.47869/tcsj.77.1.1.
[21]. A. Bryman, D. Cramer, Quantitative Data Analysis for Social Scientists, The Canadian Journal of Sociology, 21 (1997). https://doi.org/10.2307/3341778.
[22]. R.L. Gorsuch, Factor Analysis, 2, Psychology Press, New York, 2013.
[23]. S.A.H. Shah, K. Hisashi, Users’ adoption intentions of ridesharing services in Lahore, Pakistan: An empirical examination with an extended technology acceptance model, Research in Transportation Business & Management, 60 (2025) 101335. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2025.101335.
[24]. H. Kong, J. Moody, J. Zhao, ICT’s impacts on ride-hailing use and individual travel, Transportation Research Part A: Policy and Practice, 141 (2020) 1-15. https://doi.org/10.1016/j.tra.2020.08.012.
[25]. M. Rahman, T. Affrin, T. Rahman, M.M. Rahman, S. Meherin, I. Mahmud, Understanding student preferences for informal ride-hailing services: A case study in Dhaka, Transportation Research Interdisciplinary Perspectives, 34 (2025) 101718. https://doi.org/10.1016/j.trip.2025.101718.
[26]. P. Jing, J. Wang, L. Chen, Q. Zha, Incorporating the extended theory of planned behavior in a school travel mode choice model: a case study of Shaoxing, China, Transportation Planning and Technology, 41 (2018) 119-137. https://doi.org/10.1080/03081060.2018.1407508.
[27]. Y. Yang, S. Hu, D. Liao, X. Huang, What Affects Safety Perception of Female Ride‐Hailing Passengers? An Empirical Study in China Context, Journal of Advanced Transportation, (2022) 3316535. https://doi.org/10.1155/2022/3316535.
[28]. Hà Vũ, Khoảng 70% số vụ tai nạn giao thông liên quan đến xe máy.
[29]. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Nghị định số 13/2023/NĐ-CP của Chính phủ: Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
[30]. J. Reinhardt, A. Alam, C. Legacy, Impacts of (Autonomous) Ride-Hailing Services for Children’s Independent Mobility: A Review, Geography Compass, 20 (2026) e70061. https://doi.org/10.1111/gec3.70061.
[31]. S. Foster, K. Villanueva, L. Wood, H.E. Christian, B. Giles-Corti The impact of parents’ fear of strangers and perceptions of informal social control on children’s independent mobility, Health & Place, 26 (2014) 60–68. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2013.11.006.
[32]. D.A.N. Maswatu, D.I. Inan, R. Juita, M. Indra, The Role of Social Influence and Security Risk in Shaping Intention to Use Ride-Hailing in West Papua: A Theory of Planned Behavior Perspective, SISFOKOM, 14 (2025) 208–215. https://doi.org/10.32736/sisfokom.v14i2.2333.
[33]. D.I. Inan, A.N. Hidayanto, R. Juita, K. Andiyani, N. Hariyana, P. Tiffany, T.P.T. Pertiwi, S. Kurnia, Technology anxiety and social influence towards intention to use of ride-hailing service in Indonesia, Case Studies on Transport Policy, 10 (2022) 1591–1601. https://doi.org/10.1016/j.cstp.2022.05.017.
[34]. C. Wang, G. Wu, X. Zhou, Y. Lv, An Empirical Study of the Factors Influencing User Behavior of Fitness Software in College Students Based on UTAUT, Sustainability, 14 (2022) 9720. https://doi.org/10.3390/su14159720.
Tải xuống
Chưa có dữ liệu thống kê
Nhận bài
28/01/2026
Nhận bài sửa
27/02/2026
Chấp nhận đăng
05/03/2026
Xuất bản
15/04/2026
Chuyên mục
Công trình khoa học
Kiểu trích dẫn
Nguyễn Thị Phương, T., Nguyễn Thị Minh, Ánh, Đỗ Thị Hà, B., Trần Thành, Đạt, Nguyễn Thị, H., & Nguyễn Minh, H. (1776186000). Yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng xe ôm công nghệ thay thế việc đưa đón con đi học của phụ huynh. Tạp Chí Khoa Học Giao Thông Vận Tải, 77(3), 313-327. https://doi.org/10.47869/tcsj.77.3.7
